Tiếng việt English

Thông tư 183: Bất hợp lý lộ trình đăng ký kiểm toán niêm yết

( 25-07-2014 - 11:28 AM ) - Lượt xem: 2414

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 183/2013/TT-BTC (Thông tư 183) về kiểm toán độc lập các đơn vị có lợi ích công chúng. Tuy nhiên, việc áp dụng thông tư này vào thực tế còn khá nhiều bất cập. Bài viết này đề cập đến sự bất hợp lý về quy định của lộ trình về việc xem xét, chấp thuận tổ chức kiểm toán và kiểm toán viên hành nghề đủ tiêu chuẩn, điều kiện kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng.

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 183/2013/TT-BTC (Thông tư 183) về kiểm toán độc lập các đơn vị có lợi ích công chúng. Tuy nhiên, việc áp dụng thông tư này vào thực tế còn khá nhiều bất cập. Bài viết này đề cập đến sự bất hợp lý về quy định của lộ trình về việc xem xét, chấp thuận tổ chức kiểm toán và kiểm toán viên hành nghề đủ tiêu chuẩn, điều kiện kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng.

 

Theo quy định tại  Điều 9 của Thông tư 183 thì “Việc xem xét, chấp thuận tổ chức kiểm toán và kiểm toán viên hành nghề đủ tiêu chuẩn, điều kiện kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng được thực hiện định kỳ một năm một lần. Kỳ chấp thuận được tính theo năm dương lịch từ ngày 01/01 đến ngày 31/12”. Ngoài ra, cũng theo Điều 11 của Thông tư này thì “Từ ngày 01/10 đến ngày 20/10 hàng năm, tổ chức kiểm toán nộp 01 bộ hồ sơ theo quy định tại Điều 10 của Thông tư này cho Bộ Tài chính để được chấp thuận thực hiện kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng”; đồng thời “Tổ chức kiểm toán phải hoàn thiện hồ sơ trước ngày 05/11”.  Như vậy, theo quy định này để được xem xét chấp thuận cho kỳ chấp thuận tiếp theo thì tổ chức kiểm toán đã phải đủ tiêu chuẩn, điều kiện và chuẩn bị hồ sơ xin xem xét, xin chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng từ năm trước đó (sớm hơn một năm). Ví dụ, để được xem xét chấp thuận đủ tiêu chuẩn, đủ điều kiện hành nghề kiểm toán cho đơn vị lợi ích công chúng năm 2015 thì các tổ chức kiểm toán đã phải chuẩn bị và nộp hồ sơ trước ngày 20/10/2014.

 

Theo quy định của Bộ Tài chính (tại Điều 6-Thông tư 183) về các điều kiện  đối với tổ chức kiểm toán được chấp thuận thì các tổ chức kiểm toán từ kỳ chấp thuận cho năm 2016, phải có sự điều chỉnh tăng về số lượng kiểm toán viên hành nghề và tăng số lượng về số lượng khách hàng tối thiểu. Theo phân tích từ thực tế nêu trên thì các tổ chức kiểm toán phải đã có đủ các điều kiện về số lượng kiểm toán viên và số lượng khách hàng tối thiểu từ năm 2015.  Ngoài ra, Thông tư 183 này được ban hành vào ngày 04/12/2013 và có hiệu lực từ ngày 18/01/2014 trong khi quy định tổ chức kiểm toán phải đủ điều tiêu chuẩn và điều kiện trước ngày 20/10/2015 (đăng ký cho kỳ chấp thuận của năm 2016). Như vậy, số liệu phân tích cho thấy thực tế chỉ có 22 tháng để các tổ chức kiểm toán thực hiện theo điều kiện và tiêu chuẩn mới của Thông tư 183 này chứ không phải lộ trình là 3 năm như nhìn thấy trên bề mặt quy định của Thông tư này.

 

Theo Thông tư 183 này, Bộ Tài chính đã quy định bắt buộc các tổ chức kiểm toán được chấp thuận thực hiện kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng phải có đủ số lượng kiểm toán viên hành nghề từ 07 người trở lên năm 2014, tăng lên 10 KTV và từ kỳ chấp thuận cho năm 2016 (tăng 3 KTV, tương đương tốc độ phát triển 43%/năm), đồng thời có tối thiểu 100 khách hàng năm 2014, tăng lên 250 khách hàng từ kỳ chấp thuận cho năm 2016 (tăng 150 khách hàng, tương ứng với tốc độ tăng trưởng 150%/năm).

 

Ngoài ra đối với tổ chức kiểm toán được chấp thuận thực hiện kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng thuộc lĩnh vực chứng khoán phải có đủ số lượng kiểm toán viên hành nghề từ 10 KTV trở lên cho năm 2014, tăng lên 15 KTV từ kỳ chấp thuận cho năm 2016 (tăng 5 KTV, tương đương tốc độ phát triển 50%/năm), đồng thời phải có tối thiểu 150 khách hàng cho năm 2014 tăng lên 300 khách hàng từ kỳ chấp thuận cho năm 2016 (tăng 150 khách hàng, tương ứng với tốc độ tăng trưởng 200%/năm).

 

Theo thông lệ thì các đơn vị có lợi ích công chúng đa số tiến hành lựa chọn tổ chức kiểm toán thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính (cho năm tiếp theo) vào tháng 4 hàng năm thông qua Đại hội cổ đông. Ví dụ, cuộc họp Đại hội cổ đông vào tháng 4/2014 sẽ tiến hành lựa chọn tổ chức kiểm toán để thực hiện kiểm toán cho báo cáo tài chính năm 2015, và cuộc họp Đại hội cổ đông tháng 4/2015 sẽ tiến hành lựa chọn tổ chức kiểm toán cho năm 2016. Điều này chứng tỏ việc lựa chọn và ký kết hợp đồng kiểm toán cho các đơn vị có lợi ích công chúng phải thực hiện sớm hơn 1 năm nữa theo quy định của Bộ Tài chính. Trong khi đó, Thông tư 183 có hiệu lực từ 18/01/2014) có nghĩa là Thông tư này trong thực tế chỉ áp dụng được cho kỳ Đại hội cổ đông năm 2015 (lựa chọn tổ chức kiểm toán báo cáo tài chính cho năm 2016). Vì vậy, thời gian để các tổ chức kiểm toán cho các đơn vị lợi ích công chúng tăng lượng khách hàng trong thời gian chỉ có 1 năm (chứ không như 3 năm nhìn thấy trên bề mặt quy định của Thông tư này) là điều không thể thực hiện được.

 

Đồng thời, theo quy định bắt buộc tại Thông tư 183 của Bộ Tài chính thì số lượng tối thiểu 05 khách hàng là đơn vị có lợi ích công chúng năm 2014, tăng lên 10 khách hàng từ kỳ chấp thuận cho năm 2016 (áp dụng đối với tổ chức kiểm toán được chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng); tối thiểu 10 khách hàng là đơn vị có lợi ích công chúng thuộc lĩnh vực chứng khoán năm 2014, tăng lên 20 khách hàng từ kỳ chấp thuận cho năm 2016 (áp dụng đối với tổ chức kiểm toán được chấp thuận thực hiện kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng thuộc lĩnh vực chứng khoán). Như vậy, các tổ chức kiểm toán phải tăng trưởng cho bằng được 100%/năm (Được biết, trong năm 2013 so với 2012, tốc độ tăng trưởng bình quân khách hàng cả ngành kiểm toán Việt Nam chỉ là 11,04%, năm 2012/2011 tăng 4,9%, 2011/2010 là 7,4%, năm 2010/2009 là 12,2%, trong 10 năm gần đây, năm cao nhất chỉ là 15%).

 

Tóm lại, với các phân tích nêu trên cho thấy lộ trình thực hiện của Thông tư 183 này rất ngắn. Thời gian thực tế để thực hiện các quy định của Thông tư 183 bị rút ngắn chỉ còn 1 năm hoặc 22 tháng chứ không như bề mặt quy định 3 năm như Thông tư này đã ban hành.

 

Một lộ trình ngắn (quá gấp gáp) cho những yêu cầu tăng đột biến về số lượng kiểm toán viên và khách hàng là điều hoàn toàn chắc chắn không một tổ chức kiểm toán nào có thể đạt được, thậm chí còn là áp lực bắt buộc công ty kiểm toán chấp nhận khách hàng, kể cả khách hàng lúc bình thường là không chấp nhận. Một chính sách quản lý và điều hành vĩ mô như vậy tạo nên thái độ hoài nghi của xã hội về sự đúng đắn của chính sách. Một chính sách như vậy đã làm méo mó thị trường kiểm toán non trẻ mới phát triển hơn 20 năm qua tại Việt Nam. Thiết nghĩ, cơ quan ban hành Thông tư 183 này cần tham khảo ý kiến của Giám đốc các công ty kiểm toán trong kỳ họp ngày 21 và 23/7/2014 tới để điều chỉnh kịp thời, để tạo niềm tin và động lực cho các tổ chức kiểm toán vừa và nhỏ ở Việt Nam phát triển lành mạnh trong cơn suy thoái kinh tế hiện nay./.

(Nguồn: vacpa.org.vn)